ایدز یا سندرم مشکل ایمنی اکتسابی (AIDS: Acquired Immunodeficiency Syndrome)، به مجموعه علائمی گفته می شه که در اثر آلودگی بدن به ویروس اچ آی اون به وجود میاد. در این مریضی سیستم ایمنی فرد به خاطر این بهش رو می شه و آسیب پذیری اونو نسبت به عفونتا و مریضیا از حالت عادی بسیار بیشتر می کنه. با پیشرفت مریضی ایدز آسیب پذیری فرد نسبت به مریضیا زیاد می شه. ویروس اچ آی اون در تموم بافتای بدن فرد گرفتار هست اما از راه مایعات بدن فرد مبتلاست که انتقال پیدا می کنه: مایع منی، ترشحات واژن، خون، شیر مادر.

در این مقاله با ما باشین تا با علایم ایدز، راه های انتقال ایدز و پیشگیری از مریضی ایدز آشنا شید.

 

مریضی ایدز و ویروس اچ آی اون

اچ آی اون ویروسیه که به سلولای T دستگاه ایمنی حمله می کنه. ایدز سندرمیه که در مراحل پیشرفته ی عفونت اچ آی اون ایجاد می شه.

  • اچ آی اون نام یک ویروسه .
  • ایدز یک وضعیت پزشکیه.

دچار شدن به عفونت اچ آی اون می تونه به مریضی ایدز منجر شه. اما امکان دچار شدن به اچ آی اون بدون گرفتار شدن به ایدز هم هست. بدون درمون آزاد کردن عفونت اچ آی اون در غالب موارد می تونه به پیشرفت عفونت و تبدیل شدن به ایدز بینجامد. وقتی مریضی به مرحله ایدز رسیده باشه، این تشخیص واسه همیشه در تاریخچه پرونده ی پزشکی مریض درج میشه، چون ایدز درمون قطعی نداره.

علل اچ آی اون و ایدز

اچ آی اون یک ویروس پس گرد (retrovirus) است که انداما و سلولای لازم دستگاه ایمنی رو تحت اثر قرار می ده.

اگه از علاجای ضدویروسای پس گرد استفاده نشه ویروس اچ آی اون پیشرفت می کنه. ضدویروسای پس گرد یه جور دارو هستن که از افزایش ویروس جلوگیری یا سرعت افزایش اونو کنه می کنه.

سرعت جلو اچ آی اون در بدن افراد مختلف متفاوته و به عوامل بسیاری بستگی داره. این عوامل شامل سن مریض، توانایی بدن در مقابله با اچ آی اون، دسترسی به مراقبتای درمانی، وجود بقیه عفونتا در بدن، وراثت ژنتیکی فرد گرفتار، مقاومت در برابر گونه های خاصی از اچ آی اون و موارد دیگره.

نحوه ی انتقال اچ آی اون

اچ آی اون می تونه از راه تماس خونی، تماس جنسی با فرد گرفتار و از مادر به کودک انتقال پیدا کنه.

انتقال جنسی

انتقال جنسی اچ آی اون زمانی رخ می ده که فردی با مایعات جنسی بدن فرد گرفتار (غشاهای مخاطی مقعدی، تناسلی، یا دهانی) در تماس باشه. این مریضی می تونه بین رابطه جنسی محافظت نشده ی واژینال، دهانی و مقعدی و … منتقل شه.

انتقال پیش از تولد

مادر گرفتار به این مریضی می تونه عفونت اچ آی اون رو بین زایمون، بارداری و از راه شیردهی به کودک منتقل کنه.

انتقال خونی

الان، به کمک غربالگریای دقیق و اقدامات احتیاطی، انتقال اچ آی اون از راه خون در کشورهای پیشرفت یافته درصد بسیار کمی رو به خود اختصاص می ده. با این حال انتقال خونیِ اچ آی اون درمیان معتادان تزریقی که از سرنگ آلوده ی مشترک استفاده می کنن بسیار پرمخاطرهه.

علائم ویروس اچ آی اون

معمولا علائم اچ آی اون به دلیل عفونتای ایجاد شده به وسیله باکتریا، ویروسا، قارچا و یا انگلا هستن.

این مشکلات معمولا در فردی که سیستم ایمنی سالم داره (و در برابر این عفونتا مقاومت می کنه) بروز پیدا نمی کنه.

علائم ساده ی دچار شدن به اچ آی اون

خیلی از افراد تا ماه ها بعد از دچار شدن به این ویروس علامتی ندارن، بعضی حتی تا چند سال بعد علامتی رو تجربه نمی کنن. بقیه ممکنه، معمولا ظرف مدت ۲ تا ۶ هفته بعد از دچار شدن به اچ آی اون، علائمی مثل آنفولانزا رو تجربه کنن.

علائم ایدز؛ آشنایی با علل و راه های انتقال ایدز  آموزشی

علائم ساده دچار شدن به اچ آی اون:

  • تب؛
  • لرز؛
  • درد مفصلی؛
  • درد ماهیچه ای؛
  • گلو درد؛
  • تعریق (به ویژه شبا)؛
  • بزرگ شدن غدد لنفاوی؛
  • کهیر؛
  • خستگی؛
  • ضعف؛
  • کاهش وزن بدون دلیل.

اچ آی اون بدون نشونه

در بسیاری موارد پس از برطرف شدن علائم ساده تا سالای طولانی، علامت دیگری ظاهر نمی شه.

درزمان این چند سال ویروس به پیشرفت خود در بدن و تخریب سیستم ایمنی و انداما ادامه می ده. بدون مصرف داروهایی که افزایش ویروس رو در بدن متوقف می کنن، این مراحل معمولا حدود ۱۰ سال زمان می بره. فرد گرفتار بیشتر هیچ علامتی نداره، احساس مریضی نمی کنه و به نظر سالم می رسه.

مراحل پیشرفته ی عفونت اچ آی اون

اگه ویروس اچ آی اون بدون درمون آزاد شه توان بدن رو در مقابله با عفونت به مرور کم می کنه و فرد در مقابل مریضیای جدی ضعیف می شه. این مرحله از عفونت رو با نام ایدز می شناسیم.

علائم مراحل پیشرفته ی دچار شدن به اچ آی اون می تونه شامل:

  • تاری دید؛
  • اسهال، که معمولا همیشگی یا مزمنه؛
  • سرفه ی خشک؛
  • تب بالای ۳۷ درجه که هفته ها به طول بینجامد؛
  • تعریق شبونه؛
  • خستگی دائمی؛
  • تنگی نفس؛
  • بزرگ شدن غدد لنفاوی که هفته ها به طول بینجامد؛
  • کاهش وزن ناخواسته؛
  • و لکهای سفید روی زبون و دهن باشه.

در مرحله پیشرفته ی اچ آی اون خطر دچار شدن به مریضیای خطرناک بسیار بیشتر می شه. این مریضیای خطرناک رو میشه با علاجای مناسب، که بیشتر شامل علاجای اچ آی اون هم هستن، کنترل، پیشگیری و یا درمون کرد.

خیالات اشتباه درباره ایدز و اچ آی اون

خیالات غلط زیادی درباره این مریضی هست. این ویروس نمیتونه از راه های زیر منتقل شه:

  • دست دادن؛
  • بغل کردن؛
  • روبوسی؛
  • عطسه کردن؛
  • لمس پوست بدون جراحت؛
  • استفاده از توالت مشترک؛
  • استفاده از حوله ی مشترک؛
  • استفاده از قاشق و چنگال و ظروف غذاخوری مشترک؛
  • تنفس دهن به دهن دادن؛
  • یا شکلای مختلف دیگر «تماسای غیرجنسی».

تشخیص اچ آی اون و ایدز

علائم ایدز؛ آشنایی با علل و راه های انتقال ایدز  آموزشی

مرکز کنترل و پیشگیری از مریضیای آمریکا حدس می زنه که ۱ نفر از هر ۸ فرد گرفتار به اچ آی اون مثبت از وضعیت مریضی خود مطلع نیس.

آزمایش خون و نتایج اون

تشخیص اچ آی اون از راه آزمایش خون که حتما وجود ویروس رو بررسی می کنه انجام می شه. اگه ویروس در خون پیدا شه نتیجه مثبته (اچ آی اون مثبت). پیش از ارائه تشخیص با عنوان اچ آی اون مثبت به مریض، خون رو چندین بار آزمایش می کنن.

اگه فردی در تماس با ویروس بوده باشه انجام هرچه سریع تر آزمایش واسه اون ضروریه. هرچقدر سریع تر دچار شدن به اچ آی اون تشخیص داده شه احتمال موفق بودن درمون بالاتره. کیت آزمایش خونگی هم واسه تشخیص اچ آی اون هست.

بعد از آلودگی به ویروس اچ آی اون، ۳ هفته الی ۶ ماه زمان لازمه تا ویروس در آزمایش خون قابل تشخیص باشه. واسه همین ممکنه تکرار آزمایش لازم باشه. اگه بالاترین خطر دچار شدن طی ۶ ماه گذشته وجود داشته فرد می تونه بی معطلی تست بده. گرچه مراقبان سلامت به شما پیشنهاد می کنن که این آزمایش رو بعد از چند هفته دوباره تکرار کنین.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علائم سرطان پروستات؛ چه کسائی در خطر دچار شدن به این سرطان هستن؟ 

درمون ایدز

الان درمون کاملی واسه اچ آی اون یا ایدز وجود نداره. اما با علاجای موجود میشه سرعت جلو مریضی رو کم کرد و واسه بیشتر مبتلایان شانس زندگی طولانی و تقریبا سالمی رو درست کرد.

برابر راهنمای سازمان بهداشت جهانی (۲۰۱۳) درمون زودهنگام ویروسای پس گرد اچ آی اون حیاتیه. سرعت شروع درمون کیفیت و امید به زندگی مبتلایان رو افزایش می ده و از خطر انتقال مریضی به بقیه کم می کنه.

الان هیچ واکسن یا درمون کاملی واسه اچ آی اون وجود نداره؛ اما کم کم علاجایی بوجود اومده ان که بسیار کارآمدترند و بهتر در برابر مریضی تاب میارن. این علاجا می تونن کیفیت زندگی و سلامت کلی فرد رو، تنها با یک قرص در هر روز، به اندازه قابل توجه ای پیشرفت بدن.

قرص اورژانسی اچ آی اون

post-exposure prophylaxis) :pep) داروهایی هستن که ممکنه مانع از ابتلای فرد به اچ آی اون شن. در صورتی که در روبرو شدن با ویروس اچ آی اون قرار گرفتین باید بدون فوت وقت تحت درمون قرار بگیرین.

pep درمانی پرزحمته که چار هفته (۲۸ روزِ کامل) طول می کشه. این درمون می تونه با اثرات جانبی ناجوری چون اسهال، تهوع و سردرد همراه باشه.

اگه آزمایش اچ آی اون مثبت باشه، انجام آزمایشای منظم خون ضروریه تا بشه پیش از شروع درمون پیشرفت ویروس رو بررسی کرد. درمون با هدف کاهش سطح اچ آی اون در خون طراحی می شه که فواید زیادی داره.

داروهای ضد ویروسای پس گرد

اچ آی اون با داروهای ضد ویروسای پسگرد (antiretrovirals :ARVs) تحت درمون قرار میگیره. این داروها با ویروس اچ آی اون جنگ می کنن و سرعت گسترش اونو در بدن پایین میارن. معمولا، بیماران، ترکیبی از داروها رو مصرف می کنن که HAART یا cART نامیده می شن:

درمون فوق فعال ضدویروس پس گرد (HAART: highly active antiretroviral therapy)؛

درمون ترکیبی ضدویروس پسگرد (combination antiretroviral therapy: cART)

ترکیب داروها متناسب با هر فرد انتخاب می شه. درمون اچ آی اون معمولا نا تموم و همیشگیه. این درمون طبق دُزهای عادی داروییه. قرصا رو باید هر بار طبق برنامه منظم مصرف کرد. هر دسته از داروهای ARVs مشکلات خاص خود رو دارن، اما بعضی از اثرات جانبی عادی یعنی: تهوع، خستگی، سردرد، خارش پوست، ایجاد متغیر.

علاجای مکمل یا جانشین اچ آی اون و ایدز

برخلاف استفاده ی وسیع از علاجای مکمل و جانشین، مثلا درمون گیاهی، مفید بودن اونا اثبات نشده. طبق بعضی تحقیقات محدود مکملای ویتامینی و مواد معدنی می تونن واسه سلامت کلی مبتلایان مفید باشن. بیماران باید واسه اجرا این گزینه ها با مراقبان بهداشتی خود مشورت کنن به ویژه به خاطر این که اینا و حتی مکملای ویتامینی ممکنه با داروهای ضدویروسی ARVs تداخل داشته باشن.

پیشگیری از اچ آی اون و ایدز

علائم ایدز؛ آشنایی با علل و راه های انتقال ایدز  آموزشی

متخصصین واسه پیشگیری از دچار شدن به اچ آی اون و ایدز توجه به موارد زیر رو لازم میدونن:

رابطه جنسی محافظت نشده

ایجاد رابطه جنسی بدون استفاده از کاندوم فرد رو در خطر خطر دچار شدن به اچ آی اون و بقیه مریضیای آمیزشی قرار می ده. اچ آی اون می تونه از راه رابطه جنسی محافظت نشده ی واژینال، دهانی و یا مقعدی منتقل شه. واسه تموم رفتارهای جنسی نیاز به استفاده از کاندوم هست.

سوءِمصرف مواد و سرنگ مشترک

در کشورهای در حال پیشرفت، استفاده از مواد مخدر تزریقی عامل مهمی در انتقال ویروس ایدز به حساب میاد. استفاده از سرنگ مشترک فرد رو در خطر ویروس ا چ آی اون و بقیه ویروسا مثل هپاتیت C قرار می ده. راه حلایی مثل ارائه سرنگ رایگان به معتادان می تونه قدم مهمی در کاهش ابتلای افراد به ایدز به دلیل سو ءمصرف مواد باشه. اگه کسی نیاز به استفاده از سرنگ داشته باشه، اون سرنگ باید تمیز و استفاده نشده باشه و به شکل اشتراکی به کار نرود.

تماس با مایعات بدنی

قرار گرفتن در خطر ویروس اچ آی اون رو میشه از راه انجام اقدامات احتیاطی واسه کاهش خطر تماس با خون آلوده کنترل کرد. در تموم مواقع، کادر بیمارستانی و مراقبان سلامت باید از محافظ (دستکش، ماسک، محافظ چشم، روپوش و گان) استفاده کنن. شست وشوی تکراری و با دقت پوست بی معطلی بعد از قرار گرفتن در خطر خون آلوده یا دیگر مایعات بدنی فرد گرفتار می تونه خطر دچار شدن به اچ آی اون رو کاهش بده.

بارداری

بعضی داروهای ضد ویروس ایدز می تونه به جنین داخل رحم آسیب بزنه. اما یک برنامه درمانی مؤثر میتونه از انتقال ویروس اچ ای اون از مادر به نوزاد پیشگیری کنه. اقدامات پیشگیرانه واسه حفظ سلامت کودک باید دید شه. شاید انجام سزارین ضروریه. مادران گرفتار به ویروس اچ آی اون نباید به کودک شیر بدن.

آموزش

آموزش نقش مهمی در کاهش رفتارهای پرخطر باعث ایدز داره.

مدیریت ایدز

پیروی از روند درمون

علائم ایدز؛ آشنایی با علل و راه های انتقال ایدز  آموزشی

در صورتی که مریض نسبت به مصرف داروها در زمان مقرر پایبند و ثابت قدم باشه، درمون اچ آی اون مؤثره. فراموش کردن مصرف دزای دارویی حتی واسه چند مرتبه محدود می تونه درمون رو با مشکل روبرو کنه. واسه برابری برنامه درمانی با زندگی فرد باید یک روال روزانه و منظم طراحی شه. برنامه درمانی ممکنه از یکی به یکی دیگر فرق داشته باشه.

سلامت عمومی

مصرف درست داروها و اقدامات پیشگیرانه واسه نبود دچار شدن به مریضیا ضروریه. بیماران باید سعی کنن تا سطح سلامت عمومی خود رو پیشرفت بدن و با انجام ورزش منظم، داشتن رژیم غذایی سالم و نبود مصرف دخانیات از دچار شدن به مریضی پیشگیری کنن.

بقیه اقدامات پیشگیرانه

مبتلایان به ایدز و اچ آی اون باید بیشترین حد دقت رو در پرهیز از دچار شدن به عفونت به کار بگیرن. این بیماران باید در روبرو شدن با حیوانات با احتیاط رفتار کنن، از تماس با ظرف خاک گربه، مدفوع حیوانات و بیشتر پرندگان پرهیز کنن. حساس بودن به رعایت پاکیزگی و شستن منظم دستا لازمه.

مریضی بلندمدت

اچ آی اون یک مریضی دائمیه و پس افراد گرفتار لازمه در تماس منظم با تیم مراقبان سلامتی خود باشن. چون برنامه درمانی به شکل منظم به بازبینی نیاز داره.

جنبه ی روان شناسانه ی مریضی ایدز

خیالات نادرست عادی نسبت به مریضی ایدز و اچ آی اون مثبت در حال کم رنگ شدن هستن. با این حال، این مریضی هنوز در خیلی از نقاط دنیا داغ ننگ به حساب میاد. افراد گرفتار به ویروس اچ ای اون ممکنه احساس کنارگذاشته شدن، دوری شدن، مورد بی عدالتی واقع شدن و تنهایی داشته باشن.

باخبر شدن از گرفتار بودن به اچ آی اون می تونه بسیار ناراحت کننده باشه. احساس اضطراب و افسردگی در این شرایط شایعه. اگه دچار اضطراب شدین یا علائم افسردگی دارین، به سرعت از کمک متخصصین بهره بگیرین.

منبع : medicalnewstoday

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید