کبد عضو بزرگ و مهمی در بدن ماه. کبد سموم موجود در خون رو تصفیه می کنه، پروتئین رو جدا سازی می کنه و صفرای تولیدی اون باعث جذب چربیا می شه. حال اگه بافتای کبد با مصرف موادی مضر مثل الکل در دراز مدت، آسیب ببینه و زخمی بشه، کبد دچار مشکلات عدیده ای میشه. به آسیب دیدن و زخمی شدن بافتای کبد، سیروز کبد گفته می شه؛ یعنی زمانی که بافتای آسیب دیده و زخمی جانشین بافتای سالم می شن.

هر چقدر زخمای موجود در کبد بیشتر شه و بافتا بیشتری آسیب ببینن، کارکرد کبد با مشکلات زیادی روبرو می شه. به گزارش بنیاد کبد آمریکا، ۱۰ تا ۲۰ درصد از کسائی که زیاد الکل مصرف می کنن، به سیروز کبد گرفتار می شن. سیروز کبد یکی از اشکال پیشرفته مریضیای کبدیه که با نوشیدن و مصرف الکل رابطه مستقیمی داره. سیروز کبد بخشی از یک فراینده و احتمال داره با مشکل کبد چرب شروع شه و بعد به هپاتیت الکلی تبدیل و درنهایت به شکل سیروز کبدی نمود پیدا کنه. البته این امکان هم هست که شخصی بدون درگیری با این مراحل، مستقیما به سیروز کبدی دچار بشه.

 

سیروز کبد چیه؟

علائم سیروز کبد، روش های تشخیص و علاج اون  آموزشی

سیروز آخرین مرحله از زخم شدن کبد (تصلب بافتا) است که در اثر مریضیای کبدی و شرایط خاصی مثل هپاتیت و مصرف بیش ازحد الکل ایجاد می شه. همونجوریکه قبلا عنوان شد، کبد نقش مهمی در بدن داره و جدا از اینکه سم زدایی مواد مضر بدن باعث تصفیه و پاک شدن خون و تولید مواد مغذی می شه.

سیروز واکنشیه به آسیب دیدگی کبد. هر وقت که کبد آسیب ببینه، شروع به بازسازی و بهبود خود می کنه. اما طی مراحل سیروز، بافتای زخمی شکل می گیرن و هر چه سیروز بیشتر پیش میره، تعداد بافتای زخمی زیاد می شه و کارکرد کبد با مشکلات بیشتری روبه رو می شه. سیروز دیکامپنسیتد (decompensated) اصطلاحیه واسه توضیح جلو و افزایش عوارضی جانبی که بر اثر تغییرات به دلیل سیروز ایجاد می شن. این مشکلات می تونن زندگی فرد گرفتار رو به خطر بندازن.

کلا درمون و رفع مشکل سیرزو ممکن نیس، اما اگه به موقع و زود تشخیص داده شه و روشای درمانی مناسبی استفاده کرده شه، از آسیبای بیشتر جلوگیری می شه.

علائم و نشونه های مربوط به سیروز کبد چیه؟

علائم این مشکل معمولا در ۳۰ تا ۴۰ سالگی خود رو نشون می ده. در مراحل ساده مریضی، بدن می تونه کارکرد نامناسب کبد رو تا حدودی جبران کنه، ولی کم کم نشونه های زیاد شدن مشکل به چشم می خورن. این مشکل معمولا تا وقتی که پیشرفت زیادی در کبد نداشته باشه، همراه با علائم و نشونه خاصی نیس. علائم ساده سیروز مثل بقیه مشکلات کبدی و به توضیح زیره:

  • زردی پوست و چشما؛
  • فشار خون در سیاهرگ باب کبدی: افزایش فشار خون در رگی که به کبد میره؛
  • ناراحتی و خارش پوست
  • کبود شدن بدن با دلایل ساده
  • اتفاق خون ریزی در بدن با دلایل ساده
  • خارش پوستی
  • آب آوردگی شکم (آسیت)
  • بی اشتهایی
  • حالت تهوع
  • تورم در پاها
  • کاهش وزن
  • گیجی، خواب آلودگی، لکنت زبون (انسفالوپاتی کبدی)
  • ایجاد رگای خونی عنکبوتی شکل روی پوست
  • قرمزی در کف دست
  • آتروفی بیضها در مردها
  • بزرگ شدن پستانا در مردها

در صورت مشاهده هر یک از علائم بالا باید خیلی سریع به دکتر مراجعه کنین.

دلایل دچار شدن به سیروز کبدی چیه؟

دلایل زیادی می تونه باعث مریضی سیروز بشه، اما از شایع ترین این دلایل میشه به موارد زیر اشاره کرد:

  • سوءمصرف الکل
  • هپاتیتای ویروسی طولانی (هپاتیت B و C)
  • تجمع چربیا در کبد (کبد چرب غیرالکلی)

بقیه دلایل احتمالی دچار شدن به سیروز کبد به شکل زیره:

  • هموکروماتوز یا سرریز و زیادی آهن در خون
  • فیبروز کیستی
  • تجمع مِس در کبد (مریضی ویلسون)
  • تشکیل ضعیف مجرای صفراوی (انسدادا مجرای صفراوی)
  • مشکلات ارثی در متابولیسم قند بدن (گالاکتوزمی یا مریضی ذخیره گلیکوژن)
  • مشکل هاضمه ارثی (سندروم آلاژیل)
  • مریضیای کبدی به دلیل مشکل سیستم ایمنی (هپاتیتای خودایمنی)
  • تخریب مجاری صفرا (سیروز صفرای ساده)
  • زخم و سخت شدن مجرای صفرا (کُلانژیت صفراوی ساده)
  • عفونتایی مثل تب حلزون
  • داروهایی مثل متوترکسات

دلایل دچار شدن به سیروز کبد الکلی چیه؟

علائم سیروز کبد، روش های تشخیص و علاج اون  آموزشی

وقتی مصرف الکل، زیادازحد و تکراری باشه، زخمایی در بافت کبد ایجاد می شه که مانع از کارکرد درست اینه. درنتیجه بدن نمیتونه پروتئین کافی تولید کنه یا سموم موجود در خون رو تصفیه کنه. سیروز کبد دلایل زیادی داره و دلیل سیروز کبد الکلی مستقیما به مصرف الکل وابسته.

چه کسائی بیشتر در خطر خطر سیروز الکلی هستن؟

کسائی که زیاد الکل مصرف می کنن و طی کمه کم ۸ سال همیشگی می خورن، در خطر این مریضی هستن. مؤسسه ملی سوءمصرف الکل و اعتیاد بهش در آمریکا، مصرف زیاد الکل رو نوشیدن ۵ لیوان یا بیشتر در طول روز و کمه کم در ۵ روز از یک ماه تعریف می کنه.

زنان هم بیشتر از مردها درمعرض دچار شدن به سیروز کبد هستن، چون در معده شون، آنزیمای کمتری واسه جدا سازی مواد الکلی دارن؛ پس الکل مصرفی اونا بیشتر به کبد راه پیدا می کنه و باعث ایجاد زخم می شه.

عوامل ژنتیکی مثل نداشتن بعضی آنزیما واسه جدا سازی مواد الکلی، چاقی، مصرف زیاد چربی و هپاتیت C هم می تونن زمینه های دچار شدن به سیروز رو در فردی که احتمال دچار شدن به این مریضی رو داره، به وجود بیارن.

دکتر چیجوری سیروز کبد رو تشخیص می ده؟

افرادی که در مراحل ساده دچار شدن به سیروز هستن، معمولا نشونه و علامت خاصی بروز نمی دن. سیروز کبد معمولا پس از انجام آزمایش خون عادی و یا معاینه عمومی ساده مشخص می شه. پزشکان واسه تشخیص این مریضی چند آزمایش تجویز می کنن. آزمایشا از این قرار هستن:

تشخیص سیروز کبد عمومی

  • آزمایش کارکرد کبد: در این آزمایش، میزان بیلیروبین اضافی خون بررسی می شه؛ این ماده نتیجه جدا سازی و شکست گلبولای قرمزه. میزان بعضی آنزیمای مشخص هم که نشون دهنده تخریب کبد هستن، در این آزمایش مشخص می شه.
  • آزمایش کارکرد کلیه: در این آزمایش، خون بررسی می شه تا میزان کراتینین مشخص شه. این آزمایش به تشخیص سیروز کمک می کنه، چون در مراحل پایانی مریضی، کارکرد کلیه هم با مشکل روبه رو هستش. (سیروز کامپنسیتد)
  • آزمایش هپاتیت B و C: وجود ویروس هپاتیت در خون بررسی می شه.
  • آزمایش انعقاد خون: میزان INR واسه اطمینان از توانایی انعقاد خون بررسی می شه.

بقیه روشای تشخیص

احتمال داره که دکتر معالج به روشای دیگری مثل عکس ورداری هم توجه کنه:

  • الاستوگرافی رزونانس مغزی یا الاستوگرافی گذرا: این آزمایشا هیچ خطری واسه بدن ندارن و میزان سفت و سخت شدن کبد رو بررسی می کنن. به کمک اونا دیگر احتیاجی به تکه ورداری(بیوپسی) نمیشه.
  • بقیه آزمایشای عکس ورداری: به کمک MRI، سی تی اسکن و سونوگرافی هم میشه تشخیص داد.
  • بیوپسی: همیشه به تکه ورداری از کبد نیاز نیس، اما بعضی وقتا پزشکان واسه تشخیص شدت و میزان آسیب دیدگی کبد از بیوپسی استفاده می کنن.

اگه گرفتار به سیروز کبد باشین، شاید دکتر معالج تون آزمایشای عادی رو واسه بررسی علائم پیشرفت مریضی یا مشکلات اون به ویژه واریس مری و سرطان کبد تجویز می کنن.

تشخیص سیروز کبد الکلی

پزشکان معمولا با بررسی پرونده و سوابق پزشکی افراد و میزان مصرف الکل اونا می تونن به نتیجه گیری درباره این مریضی برسن. انجام بعضی از آزمایشا هم به تشخیص کمک می کنه. نتیجه این آزمایشا موارد زیر رو مشخص می کنه:

  • کم خونی در اثر فقر آهن؛
  • بالا بودن سطح آمونیاک خون؛
  • بالا بودن سطح قند خون؛
  • لکوسیتوز (پرشماری گلبولای سفید خون)؛
  • بافتای ناسالم کبد پس بیوپسی یعنی برداشتن تکه ای از کبد و بررسی اون در آزمایشگاه؛
  • پایین بودن سطح منیزیم در خون؛
  • پایین بودن سطح پتاسیم در خون؛
  • پایین بودن سطح سدیم در خون؛
  • پرفشاری ورید باب؛
  • انجام آزمایش آنزیمای کبدی که نشون می ده سطح AST دو برابر ALTه.

پزشکان شرایط دیگری رو هم واسه بررسی وضعیت مریض در مورد دچار شدن و پیشرفت سیروز کبد درنظر می گیرن.

مشکلات جانبی سیروز کبد وسیروز الکلی چیه؟

مشکلات سیروز کبد می تونه به شکلای زیر نمایان بشه. عوارضی که با گردش خود در رابطه هستن:

  • فشار خون بالا در رگایی که کبد رو تغذیه می کنه (پرفشاری ورید باب): سیروز، گردش خون طبیعی در کبد رو کنه می کنه. واسه همین باعث انتقال خون از روده و طحال به کبد می شه.
  • تورم در شکم و پاها: پرفشاری ورید باب می تونه باعث تجمع مایعات در پاها یا ورم پا (ادیما) و شکم (آسیت) بشه. این دو مشکل می تونن نتیجه ناتوانی کبد در ساخت مواد پروتئینی کافی در خون مثل آلبومین هم باشن.
  • بزرگ شدن طحال (بزرگ-طحالی یا اسپلنومگالی): پرفشاری ورید باب موجب تغییراتی در وضعیت طحال هم می شه. کاهش گلبولای سفید خون و پلاکتا نشونه ای از سیروز در اثر پرفشاری ورید بابه.
  • خون ریزی: پرفشاری ورید باب باعث تغییر راه جریان خون به رگای کوچیک تر، حجیم تر شدن و ایجاد واریس در اونا می شه. به دلیل حجم زیاد و خارج از ظرفیت این رگا در تحمل خون، به آسونی پاره می شن و خون ریزی می کنن. این مسئله وقتی در قسمت تحتانی مری (واریس مری) یا معده واریس گاستریک) رخ می ده، ممکنه خطر مرگ به همراه داشته باشه. اگه در کبد عناصر منعقدساز خون به حد کافی وجود نداشته باشه، خون ریزی بی معطلی در جریان هستش. عفونتای میکروبی هم از محرکای عادی خون ریزی هستن.
این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علائم مالیخولیا، تشخیص و علاج افسردگی مالیخولیایی 

بقیه مشکلات:

  • عفونت: اگه دچار سیروز کبد باشین، بدن تون در برابر عفونتا بسیار ضعیف هستش. آسیت یا همون آب آوردگی شکم می تونه موجب عفونتی جدی موسوم به پریتونیت باکتریال خودبه خودی (SBP) بشه.
  • سوءتغذیه: سیروز باعث ناتوانی بدن در جذب و پردازش مواد غذایی می شه. پس ضعف بدنی و کاهش وزن پیش میاد.
  • ایجاد سم در مغز (انسفالوپاتی کبدی): کبدی که دچار سیروزه، نمیتونه سموم رو مثل کبدی سالم دفع کنه. این سموم می تونن باعث گیجی در مغز و نداشتن تمرکز بشن. علائم این مشکل به شکل خستگی و کمی شناختی کم تا نبود جواب گویی به محرکا و کُما متغیره.
  • زردی: زردی وقتی شکل میگیره که کبد قادر به دفع مواد اضافی خون موسوم به بیلیروبین نیس. زردی موجب تغییر رنگ پوست و سفیدی چشم به رنگ زرد و تیره شدن رنگ ادرار می شه.
  • مریضیای استخوان: سیروز در بعضی از افراد باعث از دست رفتن قدرت استخوانا و خطر شکستگی می شه.
  • افزایش خطر دچار شدن به سرطان کبد: بیشتر افرادی که به سرطان کبد دچار می شن، اول با سیروز دست وپنجه نرم کردن.
  • مشکل کبدی و بقیه انداما: سیروز بعضی وقتا باعث مشکل کبدی و بقیه بخشا می شه. اینجور مشکلی یکی از مشکلات شاخص سیروزه، اما دلایل ایجاد اون مشخص نیس.

مشکلات سیروز کبدی الکلی

سیروز کبد الکلی هم می تونه مشکلات جانبی زیادی بسازه. به این حالت سیروز کبد دفع شده میگن. نمونه هایی از این مشکلات به این شکل هستن:

  • آب آوردگی شکم (آسیت) یا ایجاد مایع در معده؛
  • آنسفالوپاتی یا گیجی روانی؛
  • خون ریزی داخلی یا واریس مری؛
  • زردی و یرقان که باعث ایجاد هاله ای از زردی در سفیدی چشم می شه.

کسائی که دچار سیروز کبد زیاد می شن، نیاز به پیوند کبد دارن. بیمارانی که سیروز کبد الکلی دفع شده دارن، پس از پیوند هم احتمال زندگی در طول ۵ سال، ۷۰ درصد براشون هست.

پیشگیری از دچار شدن به سیروز چیجوریه؟

علائم سیروز کبد، روش های تشخیص و علاج اون  آموزشی

با مراقبت بیشتر از کبد میشه از دچار شدن به مریضیا کبد مثل سیروز جلوگیری کرد.

  • الکل مصرف نکنین: اگه به سیروز گرفتار نیستین، اما دچار بقیه ناراحتیای کبدی هستین، باید از مصرف الکل پرهیز کنین. واسه افراد سالم (زنان در همه سنای) نوشیدن یک لیوان بیشتر از نوشیدنیای الکلی در روز و همین مقدار واسه مردها بالای ۶۵ سال و نوشیدن بیشتر از ۲ لیوان مواد الکل دار در روز واسه مردها زیر ۶۵ سال می تونه خطر دچار شدن به سیروز رو افزایش بده.
  • رژیم غذایی سالم داشته باشین: سعی کنین رژیم غذایی تون بر اساس سبزیجات و میوه ها باشه. از غلات کامل استفاده کنین و میزان پروتئین متناسب و به اندازه رو فراموش نکنین. مصرف پروتئین نباید بیشتر از حد باشه. قهوه کافئین دار می تونه از کبد در برابر سرطان و فیبروز محافظت کنه.
  • حفظ تناسب وزن رو در نظر داشته باشین: حد خیلی از چربی به کبد آسیب می زنه. اگه دچار چاقی تندرو یا اضافه وزن هستین، حتما با دکتر در این باره صحبت کنین.
  • خطر دچار شدن به هپاتیت رو کاهش بدین: استفاده از سوزن آلوده واسه تزریق یا روابط جنسی پرخطر می تونه احتمال دچار شدن به هپاتیت B و C رو افزایش بده. درباره واکسن هپاتیت با دکتر صحبت کنین.

اگه نگران دچار شدن به سیروز هستین، با دکتر درباره راه های پیشگیری از اون صحبت کنین.

درمون سیروز کبدی چیجوریه؟

درمون سیروز تا حد زیادی وابسته به دلیل و گستردگی این مشکله. اهداف درمون، کاهش گسترش زخما در بافت کبد و جلوگیری و درمون علائم و مشکلات سیروزه. اگه کبد تخریب جدی داشته باشه، نیاز به بستری شدن در بیمارستان هم هست.

علاجا واسه عوامل اصلی سیروز کبدی

در مراحل ساده این مشکل، با شناخت و درمون دلایل مریضی امکان به کمه کم رساندن تخریب کبد هست. واسه درمون میشه از موارد زیر کمک گرفت:

  • درمون وابستگی به الکل: افرادی که به خاطر مصرف زیاد الکل به سیروز دچار شدن، باید خیلی سریع مصرف اونو کنار بذارن. اگه به خاطر الکل به این مریضی گرفتار شدین، باید اونو ترک کنین، چون هر مقدار از الکل واسه کبد سمیه. درصورتی که ترک الکل واسه تون سخت باشه، دکتر راه حلایی واسه آزادی از این اعتیاد به شما معرفی می کنن.
  • کاهش وزن: افرادی که به دلایلی غیر از کبد چرب به دلیل مصرف الکل به سیروز دچار شدن، با کم شدن وزن و کنترل سطح قند خون می تونن به سلامت خود بیشتر کمک کنن. میزان پروتئین ورودی به بدن موقع کاهش وزن، واسه کنترل مریضی سیروز ضروریه.
  • استفاده از داروها واسه کنترل هپاتیت: داروها از راه درمون ویروسای هپاتیت B و C میزان تخریب و آسیب دیدگی به کبد رو محدود می کنن.
  • بقیه داروها واسه کنترل علائم و دلایل سیروز: دارودرمانی به کنه شدن بعضی از شکلای مختلف سیروز کمک می کنه. مثلا واسه افرادی که به سیروز صفراوی گرفتار هستن، تشخیص زودهنگام و استفاده از داروها می تونه نقش مهمی در پیشرفت نکردن مریضی داشته باشه.

بقیه داروها هم می تونن به کاهش و آزادی از بعضی علائم مثل خارش، خستگی و درد کمک کنن. واسه مقابله با سوءتغذیه به دلیل سیروز، مکملای غذایی هم تجویز می شن و از پوکی استخوان و آسیب رسیدن به اونا هم محافظت می کنه.

روشای درمانی واسه مشکلات سیروز کبد

پزشکان واسه درمون مشکلات این مریضی هم کارایی می کنن. بعضی از این مشکلات به توضیح زیره:

  • افزایش مایعات در خون: رژیم غذایی و داروهایی که شامل سدیم کمتری هستن، از تجمع آب و درنتیجه تورم و آب آوردگی شکم جلوگیری می کنه. اگه میزان آب آوردگی انداما خیلی زیاد باشه، لازمه تا این آب کشیده یا از روشایی واسه کاهش این حجم از آب استفاده شه. پس لازمه تا از لوله ای کوچیک (TIPS) در رگ کبدی استفاده شه تا فشار خون در کبد کم بشه و میزان تجمع آب کنه شه.
  • پرفشاری ورید باب: داروهای مخصوص تنظیم فشار خون می تونن موجب کنترل افزایش فشار در رگایی شن که کبد رو تغذیه و از خون ریزی شدید جلوگیری می کنن. پزشکان معمولا با انجام آندوسکوپی در فاصله ها زمانی منظم، به دنبال رگای حجیم شده در مری و معده ان، چون این رگا در آستانه خون ریزی هستن.
  • عفونتا: واسه درمون عفونتا از آنتی بیوتیکا یا بقیه داروها استفاده می شه. شاید هم دکتر معالج واکسنایی واسه جلوگیری از دچار شدن به آنفولانزا، ذات الریه و هپاتیت تجویز کنه.
  • مشکلات خطر دچار شدن به سرطان کبد: واسه بررسی دچار شدن به سرطان، دکتر شاید آزمایشای خون و سونوگرافی رو واسه معاینه علائم تجویز می کنه.

درمون سیروز کبد الکلی چیجوریه؟

پزشکان می تونن بعضی از اشکال مریضیای کبدی رو درمون کنن، اما سیروز کبد الکلی معمولا درمون نمی شن. با وجود این دکتر معالج می تونه واسه کنه کردن روند مریضی و کاهش علائم پیشنهادایی ارائه کنن. اولین قدم واسه کمک به مریض، کمک کردن اون واسه ترک مصرف الکله. کسائی که به خاطر مصرف الکل به سیروز کبد دچار شدن، معمولا اونقدر وابسته به مصرف این ماده هستن که بدون حضور در بیمارستان و نظارت، با توقف مصرف، مشکلات شدیدی واسه شون پیش خواهد اومد. علاجای دیگری هم وجود دارن که به این شکل هستن:

  • مصرف داروهایی مثل مسدودکننده کانال کلسیم، کورتیکو استروئید، انسولین، مکملای غذایی آنتی اکسیدان، SAMeها (آدنوزیل متیونین)؛
  • کمک گرفتن از مشاور تعذیه: مصرف الکل باعث می شه تا بدن ازنظر تغذیه در شرایط خوبی نباشه و سوخت وساز اون با مشکل روبه رو شه؛
  • مصرف پروتئین اضافی واسه جلوگیری از مشکلات مغزی (آنسفالوپاتی)؛
  • پیوند کبد: انجام عمل پیوند کبد که باید کمه کم ۶ ماه واسه دریافت اون انتظار کشید.

روند درمون و مدت اون، تا حد زیادی به ویژگیای جسمی فرد و سلامت عمومی اون وابسته. میزان پیشرفت مشکلات سیروز کبد الکلی هم در این روند تأثیرگذاره. این موضوع حتی در صورت توقف مصرف الکل هم به قوت خود پابرجایه.

پیوند کبد چیجوریه؟

در مراحل پیشرفته مریضی سیروز کبد، کارکرد کبد متوقف می شه؛ واسه همین نیاز به پیوند ضرورت پیدا میکنه. وقتی عوارضی چون زردی، آب آوردگی شکم و انداما، واریس خون ریزی، انسفالوپاتی کبدی، سرطان کبد یا مشکل کبدی رخ می ده، گزینه پیوند کبد هم مطرح می شه. پیوند کبد از راه اهدای کبد سالم از فردی که دچار مرگ مغزی شده یا بخشی از کبد یک فرد زنده صورت میگیره. سیروز عادی ترین دلیل پیوند کبده.

افرادی که می خوان عمل پیوند شن، باید آزمایشا و معاینهای مختلفی رو بگذروند تا پزشکان از واسه نتیجه مطلوب مطمئن شن.

درمون سیروز کبد در آینده چیجوری هستش؟

علائم سیروز کبد، روش های تشخیص و علاج اون  آموزشی

محققان درحال بررسی علاجای جدید و مختلفی واسه سیروز کبد هستن، اما پیشرفت کار فعلا سرعت زیادی نداره. یکی از دلایل محدود کردن در کشف علاجای جدید، مشکلات و دلایل زیاد ایجاد سیروز کبدیه. ترکیبی از معاینات متداوم، تغییرات در سبک زندگی و داروهای جدید می تونه واسه افرادی که در شروع و مراحل ساده این مریضی هستن و مشکل شون سریع تشخیص داده شده، راه گشا باشه.

شاید در آینده روشایی کشف شه تا کاهش یا حتی درمون کامل فیبروز رو که بنابه دلایل مختلف به سیروز کبدی میرسه، شاهد باشیم. کسائی که علاجای هپاتیت C و داروهای هپاتیت B واسه شون نتیجه بخش بوده، بهبودهایی در تصلب بافتا و فیبروز خود شاهد هستن.



دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید